contact

contact

De Noordmolen

De Noordmolen is al meer dan 650 jaar oud. In mei 1347 kocht Herman van Twicklo “Huize Eijsink” en de aan de Azelose beek liggende Noordmolens van de herenboer (edelman) Berend van Hulscher. De koopakte is in het archief van kasteel Twickel bewaard gebleven. Daarin is sprake van de Noordmolens. Vroeger stond namelijk tegenover de huidige oliemolen ook nog een korenmolen. Deze is in 1831 afgebroken. De molen is verschillende malen gerestaureerd, zoals door gedenkstenen in de kademuren nog is te zien. In 1917 werd de molen hersteld, maar stilstand  mede door gebrek aan water leidde opnieuw tot verval. In de jaren 1976-1978 is het molengebouw opnieuw gerestaureerd in opdracht van de Stichting Twickel. In 1984 kreeg de molen een nieuw waterrad, dat door de Rotaryclub Delden-Borne werd geschonken. In 1989 werd de restauratie van het interieur afgerond.

 

                  Vlas en lijnolie

De lijnolie, die de Noordmolen produceert wordt uit vlas gewonnen. Voor een commerciële productie wordt bij voorkeur olievlas gebruikt. Dit vlas behoort tot dezelfde soort als vezelvlas. Het verschilt van vezelvlas -in de eerste plaats bestemd voor het maken van linnen – doordat het kort is en sterk vertakt. Olievlas bevat ca. 40% olie en vezelvlas ca. 33%. Bij het telen van olievlas is een hoge zaadopbrengst uiteraard van groot belang.

De productie van lijnolie gebeurt in drie stappen, die onder normale bedrijfscondities elk ongeveer 20 minuten duren.

 

                  De kollergang

Op de kollergang moet het zaad door de twee kollerstenen, die elk meer dan 1000 kg wegen, allereerst gekneusd worden, dus niet gemalen, om de olie uit het zaad te kunnen persen. Tijdens het kneuzen voegt men vaak wat water toe, hoewel dit ten koste gaat van de kwaliteit van de olie. Het water wordt deels opgenomen in het gekneusde zaad en neemt de plaats van olie in. De olie laat zich nu makkelijker winnen.

 

                  De vuister

Vervolgens wordt het zaad op onze kachel, vuister genoemd, onder roeren verwarmd. Vroeger werd de vuister met heideplaggen of turf gestookt. Rondfietsend in Twickel heeft u wel gemerkt dat de heide nagenoeg verdwenen is. We stoken nu vaak met hout uit Twickel. Het roeren is om verbranding van het zaad tegen te gaan. De olie zou daardoor een bruinzwarte ongewenste kleur krijgen.

Ook op de vuister speelt het water een rol. Door verdamping zorgt het voor een betere warmteverdeling en geeft een goede aanwijzing over de temperatuur van het zaad. Bovendien kan het water veel warmte opnemen waardoor het zaad langer op temperatuur blijft. De molenaar heeft meer tijd voor de volgende stap. Wij verhitten zolang tot het water begint te verdampen.

 

                  Het olieslaan

Wanneer het zaad warm genoeg is wordt dit via de twee trechters van de vuister in zakken (buulen) gedaan. De zakken worden in de kamers van de slagbank, lade genoemd, geplaatst om de olie eruit te slaan. De molenaar spreekt van slaan niet van persen.

De naam Olieslager komt van dit deel van een oliemolen. Dit slaan gebeurt met behulp van een wigvormige slaghei. Het lossen gaat met de loshei. Zonodig wordt na lossen een plankje (schei) naast de slaghei geplaatst om bij het slaan nog meer druk op de buulen te kunnen zetten. De olie loopt via de onderkant van de lade in potten. In de buulen houdt men de lijnkoek over. Wederom wordt de molenaar geholpen door het weinige water. Dit zorgt ervoor dat men mooie koeken krijgt.

Wil men de lijnkoeken verwerken tot lijnmeel dan worden deze in de appelpotten fijn gestampt. Deze potten heten zo vanwege hun vorm. Dit lijnmeel werd ook wel nogmaals geslagen om er nog meer olie uit te halen, nadat het eerst opnieuw was verwarmd.

 

(bron: noordmolen-twickel.nl)

 

 

Your Location?

De Noordmolen
DE NOORDMOLEN
Noordmolen 5
7495 VK Delden
REGIO TWENTE
Nederland

Entreeprijs:A.u.b. op de aanwijzingen op de website letten
Drempelvrije toegang:A.u.b. op de aanwijzingen op de website letten